به گفته مقامهای آمریکایی و خاورمیانهای که با وال استریت ژورنال گفتگو کردهاند، ایران تولید موشکهای بالستیک را با استفاده از قطعاتی که پیشتر ذخیره کرده بود، در تاسیسات زیرزمینی از سر گرفته است؛ اقدامی که به نوشته این روزنامه آمریکایی یکی از دستاوردهای اصلی مورد ادعای آمریکا و اسراییل در جنگ را تضعیف میکند.
بر اساس یافتههای اطلاعاتی، ایران در حال مونتاژ موشکهای دارای سوخت مایع و همچنین موشکهای دارای سوخت جامد است.
این اطلاعات نشان میدهد که فعالیتهای تولیدی در چندین تاسیسات زیرزمینی، از جمله مجموعه موشکی خجیر در جنوبشرقی ایران، از سر گرفته شده است. ایران همچنین تلاش میکند نقاط مونتاژ زیرزمینی جدیدی ایجاد کند.
تولید موشک در حال حاضر عمدتا بر استفاده از قطعات موجود متکی است و در مقایسه با دوره پیش از جنگ، در مقیاس محدودتری انجام میشود. آمریکا و اسراییل به تاسیسات صنعتی ایران آسیب زیادی وارد کردهاند و محاصره دریایی نیز واردات قطعات و مواد مورد نیاز را برای تهران دشوارتر کرده است.
تال اینبار، تحلیلگر ارشد در «اتحاد حمایت از دفاع موشکی» مستقر در آمریکا، گفت بازسازی توان موشکی ایران اجتنابناپذیر است.
یک مقام کاخ سفید مستقیما به پرسشی درباره ازسرگیری تولید موشک در ایران پاسخ نداد، اما گفت تاسیسات هستهای ایران «نابود شدهاند»، توان نظامی این کشور بهشدت تضعیف شده و ایران اکنون ضعیفتر از هر زمان دیگری است. این مقام همچنین تاکید کرد دونالد ترامپ اجازه نخواهد داد ایران به سلاح هستهای دست پیدا کند.
شان پارنل، سخنگوی پنتاگون، گفت آمریکا تا ۹۰ درصد از پایگاه صنعتی ایران در زمینه پهپاد، موشکهای بالستیک و تجهیزات دریایی را نابود کرده و توانایی ایران برای شلیک موشک را به میزان قابلتوجهی کاهش داده است.
با این حال، ایران از دوره آرامش در تابستان برای بازسازی توان خود استفاده کرده است.
یک مقام آمریکایی گفت احتمالا تولید موشک با ظرفیت پایین، پس از توافق اولیه ایران با ترامپ در اواسط ژوئن (اواخر خرداد) برای باز کردن تنگه هرمز و آغاز مذاکرات با هدف پایان دادن به جنگ، دوباره شروع شده است.
به گفته این مقام، ایران احتمالا قادر است با استفاده از قطعاتی که از قبل در اختیار داشته، دستکم چند صد موشک را مونتاژ کند.
جیم لمسون، تحلیلگر پیشین سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا و پژوهشگر کینگز کالج لندن، گفت ایران پیشتر تعداد زیادی کلاهک جنگی، بدنه موشک و سامانههای هدایت و کنترل را ذخیره کرده بود.
او گفت بسته به میزان ذخایر و تعداد تاسیسات زیرزمینی فعال، این کشور ممکن است بتواند صدها و احتمالا حتی هزاران موشک را از قطعات موجود تولید کند.
به گفته اینبار، ایران همچنان هزاران موشک بالستیک در اختیار دارد و به شلیک موشک به سمت پایگاههای آمریکا ادامه میدهد.
یکی از این موشکها خیبرشکن است؛ موشکی متحرک، دقیق و نسبتا ارزان که ایران برای حملات دوربرد از آن استفاده میکند.
روز چهارشنبه، ایران در یک حمله سنگین، مجموعهای از موشکها را به سمت یک پایگاه هوایی در اردن که نیروهای آمریکایی در آن مستقر هستند، شلیک کرد. ویدیوهای منتشرشده از این حمله، کلاهکهای خوشهای را نشان میدادند.
پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، در ماه آوریل گفته بود برنامه موشکی ایران «عملا نابود شده است».
با این حال، مقامهای عرب و اسراییلی انتظار دارند درگیریها ادامه پیدا کند. ایران در روزهای اخیر به کشتیهای جنگی آمریکا نیز حمله کرده است. چند موشک به نزدیکی این کشتیها رسیدند، اما هیچکدام به آنها اصابت نکرد.
تصاویر ماهوارهای بررسیشده توسط والاستریت ژورنال نشان میدهد ایران در حال بازسازی پلها، جادهها و برخی تاسیسات تولیدی است و ورودی تونلهای زیرزمینی را نیز دوباره فعال میکند.
به نوشته والاستریت ژورنال، احتمال میرود بخش مهمی از تسلیحات ایران که در زیر زمین نگهداری میشوند، از حملات اخیر جان سالم به در برده باشند.
با این حال، تولید موشک در مقیاس کامل همچنان با موانع جدی روبهرو است. حملات به تاسیسات شیمیایی مورد استفاده برای تولید سوخت مایع و همچنین آسیب به تجهیزات صنعتی مورد استفاده برای ترکیب سوخت جامد، ظرفیت تولید ایران را محدود کرده است.
ایران برنامه موشکی خود را در دهه ۱۹۸۰ و در جریان جنگ ایران و عراق ایجاد کرد؛ زمانی که تهران به دلیل نداشتن یک نیروی هوایی مدرن، به موشکها به عنوان ابزاری برای بازدارندگی و حمله متکی شد.
پس از جنگ ۱۲ روزه ایران و اسراییل در ژوئن ۲۰۲۵، ایران توانست ذخایر موشکی خود را سریعتر از آنچه انتظار میرفت بازسازی کند.
نیکول گراژفسکی، پژوهشگر علوم پو در پاریس، گفت برنامه موشکی ایران نسبت به برنامه هستهای این کشور ظرفیت بازسازی سریعتری دارد و به دلیل پراکندگی زیرساختهای آن، نابودی کاملش دشوارتر است.
او گفت ایران زیرساختهای گسترده و پراکندهای برای برنامه موشکی ایجاد کرده است، زیرا از مدتها پیش احتمال حمله به این تاسیسات را پیشبینی میکرد.
ازسرگیری تولید موشک نشان میدهد که حتی پس از حملات گسترده آمریکا و اسراییل، توانایی ایران برای بازسازی بخشی از ظرفیت موشکی خود همچنان پابرجاست.
